This blog is a response to a proposal by a political party to install a quality certificate for jobs. The hope is that like this you can force action to improve the Job and make it more sustainable. The Blog is in Dutch and appeared on Securex.be. It’s in Dutch.

 

Is er een probleem?

Recent liet de partij Groen een ballonnetje op om een kwaliteitscertificaat voor jobs in te voeren, naar aanleiding van de conferentie van werkbaar werk van Minister Kris Peeters. Er zijn slopende jobs en er zijn gezonde jobs. Maar is er wel een probleem? In alle internationale rankings scoort België. We kijken naar de kleine groep die beter scoort, maar er zijn er heel wat die minder scoren. Dat is op zich uiteraard nooit een reden om niet waakzaam te blijven. Tal van indicatoren geven aan dat het aantal psychische problemen stijgt, en een deel van die problemen kan men linken aan (de situatie op) het werk, vaak ook in combinatie met het privéleven. Het is een algemeen maatschappelijk fenomeen.

Teveel focus op jobs

We moeten evenwel af van die focus op de job op zich. De notie ‘werkbaar werk’ gaat er teveel van uit dat vooral het werk zelf de duurzame inzetbaarheid van mensen bepaalt. Dat is niet zo. Duurzame inzetbaarheid gaat over de capaciteit om morgen nog te kunnen werken. De idee is dat alles wat je vandaag doet, die duurzame inzetbaarheid bepaalt. Leef en werk je vandaag op een ongezonde wijze, dan ondermijnt dat je vermogen om morgen te werken en te leven. Investeer je vandaag niet in je eigen competenties, dan is de kans kleiner dat je morgen een passende job vindt. Meer is het eigenljik niet.

Er zijn dus twee kanten aan duurzame inzetbaarheid: gezondheid en ’agility’, een combinatie van engagement, talentontwikkeling en veerkracht. En de ontwikkeling van die twee kan zowel binnen als buiten het werk.

Het belang van de ervaring

De bron van inzetbaarheid ligt bij de werknemer, niet bij de job. Het idee van een kwaliteitscertificaat is aantrekkelijk, maar zal zijn doel voorbijschieten. Dit idee gaat ervan uit dat er namelijk een objectieve maat voor die jobkwaliteit bestaat. Niets is minder waar. Jobkwaliteit hangt af van de jobervaring. Die ervaring is altijd zowel subjectief als relatief.

De jobervaring is subjectief omdat ze afhangt van een hele reeks persoonlijke kenmerken zoals talent, verwachtingen en inzet. Een job die voor de ene waardevol is, kan voor de andere afstompend of slopend zijn. De jobuitvoering zelf hangt voor een deel af van de persoon die ze uitvoert. Dat maakt ook dat pogingen in het verleden om ‘moeilijke beroepen’ te definiëren op niet veel zijn uitgedraaid. Want een beroep is enkel moeilijk voor diegene die dat beroep uitoefent en als moeilijk ervaart.

Jobervaring is relatief omdat ze ook afhangt van contextuele factoren, zoals autonomie, sociale steun, leermogelijkheden, werkbelasting. Een gelijkaardige job kan anders ervaren worden als de context anders is.

Dat is helemaal niet nieuw. De houdbaarheid van een kwaliteitslabel voor jobs is dan ook zeer beperkt. Verander één element en je hebt een ander resultaat. Jobs zijn niet gestandaardiseerd, maar zijn dynamisch in een dynamische context. Als jobs gestandaardiseerd worden, dan krijgen we pas problemen.

Maatwerk

We weten intussen dat een job gemakkelijker uit te voeren is als ze aansluit bij de eigen talenten en verwachtingen van de werknemer. Als de job gestandaardiseerd is, dan willen we in essentie de werknemer aanpassen aan het werk door selectie, introductie, training. De kans dat er een mismatch bestaat is dan groot. Een alternatief voor deze benadering is maatwerk, het aanpassen van de job aan de mogelijkheden en behoeften van de werknemer. Dat kan zowel over jobdesign als over de contextuele factoren gaan.

Geen job zonder risico

Een job is pas kwalitatief als hij past bij de persoon die de job uitvoert. Een kwaliteitscertificaat voor een functie zal daar niet veel aan bijdragen, want die kan geen rekening houden met deze fit. Het is beter om een kwaliteitslabel voor de context te geven. Biedt de context voldoende sociale steun? Is er autonomie? Worden jobs op maat gemaakt voor de mensen in combinatie met leermogelijkheden? Is de context respectvol? Zijn er gezondheidsbedreigende factoren zoals nachtwerk? etc.

De detectie van risicofactoren is natuurlijk waardevol, omdat je zo voortdurend aan verbetering kun doen. Daarbij moet je wel aanvaarden dat een job zonder risico niet bestaat. Jobs waar je niet moe van wordt, of waar er geen enkel risico bestaat voor psychosociale belasting, … zo’n jobs bestaan niet. Naast de burn-out kennen we intussen ook de bore-out. Jobs die uitdagend zijn, niet te gemakkelijk zijn, waar je kunt leren en je eigen marktwaarde kunt verhogen, die zowel energie vragen als geven, … dat zijn kwalitatieve jobs. En dat is voor iedereen iets anders.

Red de mensen niet

De politiek moet de mensen niet willen redden door concepten te lanceren die teveel gericht zijn op bescherming. Mensen kunnen best heel wat aan, als ze maar de context vinden die hen steunt. De weg vooruit is ervoor te zorgen dat de arbeidsmarkt dynamischer wordt, waar zowel werknemers als werkgevers hun verantwoordelijkheid opnemen. Het is belangrijk dat mensen bewust kiezen voor een job die hun inzetbaarheid garandeert of zelfs verhoogt. Focus op bescherming en werkzekerheid is daarbij niet zo’n beste insteek.

Werknemers die tegen beter weten in kiezen voor een job omwille van de verkeerde redenen, doen zichzelf iets aan. Mensen moeten zelf maatregelen treffen om zich inzetbaar te houden. Het is aan werknemers om die verantwoordelijkheid op te nemen en zeker niet passief af te wachten tot iemand anders een beslissing voor hen neemt.

Werkgevers die nog zweren bij standaardjobs en de context verwaarlozen creëren inderdaad een risico op lange termijn. Zij kunnen contexten creëren waarin mensen op lange termijn succesvol kunnen zijn, zowel op professioneel als op privévlak. Werkgevers die hun beleid afstemmen op duurzame inzetbaarheid zullen goede medewerkers (in om het even welk statuut) kunnen aantrekken, zullen betere absenteïsmecijfers kunnen voorleggen en zullen kunnen geniete van de bijdrage die mensen leveren omdat ze gezond, geëngageerd, competent en veerkrachtig zijn.

Red de mensen niet. Help hen zichzelf te redden.

A Quality Certificate for Jobs? No thanks.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *